Ogłoszenie upadłości pracodawcy nie oznacza automatycznie, że pracownicy tracą prawo do niewypłaconych wynagrodzeń. W przypadku gdy następuje upadłość firmy, zaległe pensje są objęte szczególną ochroną zarówno na gruncie prawa upadłościowego, jak i przepisów regulujących działanie Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pracownik może więc dochodzić należnych mu świadczeń, nawet jeżeli pracodawca nie ma środków na ich bieżącą wypłatę.
Co dzieje się z wynagrodzeniami pracowników po ogłoszeniu upadłości?
Z chwilą ogłoszenia upadłości dotychczasowy zarząd traci prawo do zarządzania majątkiem przedsiębiorstwa, a kontrolę nad nim przejmuje wyznaczony przez sąd syndyk masy upadłościowej. Od tego momentu to syndyk staje się podmiotem odpowiedzialnym za sprawy kadrowo-płacowe oraz likwidację majątku dłużnika (masy upadłości).
Pracownicy upadłego podmiotu nie muszą obawiać się, że zostaną z pustymi rękami. Mają do dyspozycji dwa niezależne źródła zaspokojenia swoich roszczeń:
- Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – państwowy fundusz celowy powołany do szybkiej pomocy pracownikom niewypłacalnych firm;
- masa upadłości pracodawcy – środki uzyskane przez syndyka ze sprzedaży nieruchomości, maszyn, towarów czy ściągnięcia wierzytelności firmy.
Ile czeka się na wypłatę zaległego wynagrodzenia?
Nie ma jednego terminu, który można zastosować do wszystkich przypadków. Czas oczekiwania zależy przede wszystkim od tego, czy świadczenie jest wypłacane przez FGŚP, czy z masy upadłości.
Wypłata z FGŚP zazwyczaj następuje w terminie od 1 do 3 miesięcy od momentu złożenia przez syndyka tzw. wykazu zbiorczego do właściwego Wojewódzkiego Urzędu Pracy. Jeśli syndyk opóźnia procedury, pracownik może samodzielnie złożyć indywidualny wniosek do FGŚP.
Wypłata z masy upadłościowej trwa znacznie dłużej – od kilkunastu miesięcy do nawet kilku lat. Środki są wypłacane dopiero w ramach planu podziału funduszów masy upadłości, po spieniężeniu majątku dłużnika przez syndyka.
Jak zgłosić wierzytelność pracowniczą po upadłości firmy?
Ustawodawca wprowadził istotne ułatwienie – roszczenia ze stosunku pracy syndyk umieszcza na liście wierzytelności z urzędu (na podstawie dokumentacji kadrowo-płacowej upadłego). Oznacza to, że pracownik co do zasady nie musi samodzielnie dokonywać formalnego zgłoszenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ).
Warto jednak zweryfikować ten stan rzeczy. Jeśli syndyk pominie pracownika na liście wierzytelności lub zaniży kwotę należności (np. z powodu niekompletnej dokumentacji księgowej spółki), pracownik ma pełne prawo samodzielnie złożyć zgłoszenie wierzytelności drogą elektroniczną w systemie KRZ bądź złożyć sprzeciw do listy wierzytelności.
Jakie wynagrodzenia i świadczenia pracowników są chronione?
Jakie świadczenia pracownicze są chronione? Ochrona obejmuje przede wszystkim określone niewypłacone wynagrodzenia za pracę. W zależności od spełnienia ustawowych warunków może obejmować również inne świadczenia związane z zatrudnieniem, w tym niektóre świadczenia przysługujące w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.
Zakres ochrony FGŚP jest jednak ściśle określony ustawowo. Dlatego należy odróżnić świadczenia objęte ochroną Funduszu od wierzytelności korzystających z uprzywilejowanego zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym.
Sprawdź również: „Upadłość dewelopera”
Czy zaległe wynagrodzenie jest długiem uprzywilejowanym?
Wierzytelności pracownicze korzystają w postępowaniu upadłościowym ze szczególnej ochrony. Prawo upadłościowe przewiduje określoną kolejność zaspokajania wierzycieli, a należności ze stosunku pracy zostały w niej odpowiednio uprzywilejowane. Zgodnie z art. 342 ustawy Prawo upadłościowe, należności ze stosunku pracy zaliczają się do pierwszej kategorii zaspokojenia. Oznacza to, że po pokryciu bezpośrednich kosztów postępowania upadłościowego syndyk ma obowiązek w pierwszej kolejności spłacić roszczenia pracowników, wyprzedzając m.in. zaległości podatkowe, składki ZUS czy wierzytelności zwykłych kontrahentów handlowych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kto wypłaca pensje pracownikom w przypadku upadłości pracodawcy?
W zależności od sytuacji wypłaty może dokonać Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych albo syndyk ze środków znajdujących się w masie upadłości. W przypadku świadczeń objętych ochroną Funduszu pracownik nie musi czekać na zakończenie całego postępowania upadłościowego. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie, ponieważ postępowania upadłościowe mogą trwać przez wiele miesięcy, a nawet lat.
Jakie prawa ma pracownik podczas upadłości firmy?
Pracownik zachowuje swoje prawa wynikające z prawa pracy, choć sytuacja jego zatrudnienia może ulec zmianie w związku z upadłością pracodawcy. Dotyczy to między innymi prawa do wynagrodzenia, świadczeń związanych z ustaniem zatrudnienia oraz innych należności wynikających ze stosunku pracy.
Czy pracownicy dostają wypłatę, gdy firma zbankrutuje?
Pracownik może otrzymać zaległe wynagrodzenie przede wszystkim z dwóch źródeł z: Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych albo z masy upadłości. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych został stworzony właśnie po to, aby w określonych sytuacjach zapewnić pracownikom wypłatę świadczeń, których niewypłacalny pracodawca nie jest w stanie uregulować. Pomoc Funduszu nie jest jednak nieograniczona. Przepisy określają katalog świadczeń, okresy, za które mogą zostać wypłacone, oraz maksymalne kwoty.
Czy pracownik musi zgłaszać wierzytelność do syndyka?
Roszczenia ze stosunku pracy syndyk co do zasady umieszcza na liście wierzytelności z urzędu na podstawie dokumentacji kadrowo-płacowej upadłego. Jeśli jednak pracownik zostanie pominięty na liście albo wysokość jego należności zostanie zaniżona, może samodzielnie zgłosić wierzytelność w systemie KRZ bądź złożyć sprzeciw do listy wierzytelności.
